Het stille werken in Blönduós – Marijke Leertouwer

artist in residence textilecentre Blönduós – een reisverslag in foto’s.

In de zomer van 2021 maakte ik een reis naar IJsland. Samen met Judy Hooymeyer deelde ik een ‘artist in residence’ plek in het textielcentrum in Blönduós. Ik schreef er een artikel over voor Textiel Plus magazine. (gepubliceerd in het nummer van Maart 2022) Ik heb voor Textiel Plus uiteraard een keuze moeten maken uit mijn berg foto’s. Voor de liefhebbers plaats ik hier een grotere selectie. Het artikel voor Textiel Plus vind je onder de tabbladen met de foto’s.

De prachtige musea van Reykjavik en Akureyri die ik heb bezocht smaken echt naar meer! IJsland is vooral bekend als land om trektochten in de natuur te maken. Ik zou daar op de gedeelde eerste plaats ook ‘kunsttrektochten langs locaties met kunst en cultuur’ van willen maken. Op de foto’s hieronder zie je o.a. enkele objecten uit het nationaal museum en het Akureyri museum. Het zogenaamde Nonnihuis in Akureyri, ooit het woonhuis van de schrijver en Jezuiet ‘Nonni’, was overweldigend mooi in al zijn eenvoud. Het museum van Einar Jónsson was weer overweldingend mooi in al zijn grootsheid. Jónsson was IJslands eerste beeldhouwer en gebruikte mythologie als inspiratiebron voor zijn werk. Het museum kun je zien als Jónssons grootste beeldhouwwerk. Een gigantisch gesamtkunstwerk dat mij niet meer losliet. Vooral de sculptuur ‘ochtendgloren’. (zie foto)

De serie foto’s op deze pagina is een kleine selectie van wat ik heb gefotografeerd in IJsland. Ook al was het een kunstreis, speciaal gericht op textiel, een foto van een gletsjer mag toch niet ontbreken!

Klik op de tabbladen voor de bijbehorende foto’s en klik verder voor een uitvergroting en beschrijving. 

Het stille werken in Blönduós – Marijke Leertouwer

artist in residence textilecentre Blönduós – artikel voor Textiel Plus magazine:

Al een paar jaar volg ik het textielcentrum in Blönduós op facebook. Die afgezonderde plaats in het stille landschap trekt mij enorm aan. In 2021 kwam het er eindelijk van, Judy Hooymeyer en ik vertrokken naar IJsland voor een gedeelde ‘artist in residence’ maand. Onze bedoeling is om uiteindelijk een op IJsland geïnspireerde tentoonstelling te maken.

Blönduós is een rustig stadje aan de kust. Weinig vertier en dus de perfekte omgeving om te werken. Maar er is ook een textielmuseum. Naast het textielcentrum. De ultieme combinatie voor werk en onderzoek. De meeste tijd breng ik door in het grote gemeenschappelijke atelier. In de maand dat Judy en ik in het centrum werken zijn er maximaal 3 á 4 kunstenaars in het atelier aan het werk. De anderen werken of in de dye-studio óf in de weefkamer óf beneden waar diverse mensen aan een gigantisch borduurwerk werken. Het textile-lab waar een hypermoderne digitale weefmachine staat werd in onze maand niet gebruikt. In het atelier is het meestal stil, er is geen muziek aan. Er wordt geconcentreerd gewerkt. Gesprekken worden in de keuken of zitkamer gevoerd. Ik maak elke dag een wandeling en fotografeer en maak tekeningen van de vreemde leegstaande huisjes van Blönduós. Ze hebben iets onheilspellends. Vooral het huisje bij het zwarte strandje heeft iets griezeligs. Die huisjes staan leeg lijkt het. In de wolwinkel, waar we voor een maandelijkse breiavond zijn uitgenodigd, weet ook niemand waarom die huisjes leegstaan. Ik neem die avond mijn borduurwerk mee. Een breister is blij verrast dat ik het huisje borduur dat vroeger van haar zus is geweest. De braaf uitziende breidames bespreken tijdens het kantbreien de laatste horrorfilms. De serie Katla is er daar één van.

In het textielcentrum, een voormalige meisjesschool, hangen honderden foto’s van de vroegere studentes. Hun brei- en naaiwerk wordt in een aantal kamers geëxposeerd. Familieleden van de studentes van weleer doneerden de werkstukken voor de permanente tentoonstelling in de museumruimte van het textielcentrum. De stijlkamer met antiek pluche meubilair van Elin Briem, ooit een lerares van de meisjesschool, is één van de vier museumkamers. Het verleden is hier tastbaar en inspireert.

De huidige ‘artist in residence’ kunstenaars huren een kamer in de voormalige slaapkamers van de studentes. Met meer luxe weliswaar. In plaats van 4 personen op een kamer hebben de textielkunstenaars nu een kamer per persoon. Ik herken de lamp op het oude bureau in mijn kamer van de foto’s. Die lamp stond er 60 jaar geleden al, net zoals de kussentjes op de bankjes in de gang. De vele portretten die in de gangen hangen, de oude bankjes met geweven kussens, de stijlkamers. De uitgesleten krakende houten trap. Het ademt sfeer. Het verleden is hier niet vergeten en men is trots op het IJslandse textiel, dat is duidelijk.

Naast het textielcentrum staat het textielmuseum. Hier worden tentoonstellingen met hedendaagse textielkunst gehouden. Verder is er o.a. een collectie klederdracht en de verzameling van Halldóra Bjarnadóttir ondergebracht (1873-1981) . Halldóra was een prominente vrouw in de ontwikkeling van handwerken als lesstof op IJslandse scholen. Het museum toont haar verzameling IJslandse weef en breiwerken en artefacten. Ik heb dit museum meerdere keren bezocht. De prachtige materialen vertellen het verhaal van hun oorspronkelijke bezitters. In een van de vitrines ligt het vest van Halldóra’s vader, 140 jaar geleden gebreid van fijne donkerblauwe wol en meerdere keren gerepareerd. Het is zo mooi dat zoiets bewaard is gebleven. Er hangt een oude slappe matras over een houten hek. Die matras wil ik als inspiratiebron gebruiken voor mijn assemblages. Mijn werk gaat over herinneringen en het bewaren daarvan. De matras heeft de zichtbare kracht van keer op keer aangeraakt textiel.

Op de voorlaatste dag verzamelde ik mijn spullen en hoopte dat alles in mijn koffer zou passen. Ik heb wol gekocht, boeken, een onweerstaanbare IJslandse trui gebreid door een locale breister en ik moet natuurlijk zwarte vulkanische steentjes meenemen. Op het prikbord staat dat het niet de bedoeling is om strandvondsten in de kamer achter te laten. Er wordt gevraagd om ze terug te brengen naar de plek van herkomst. Dat wilde ik best doen. Het was de dag na de avond met breisters. Ik verzamelde de stenen en was van plan een leuk filmpje te maken van het terugbrengen. Die dag was het stormachtig met donkere luchten. De vogels die er rondzweefden zagen het helemaal niet zitten dat ik daar filmpjes ging maken, ze krijsten en deden schijnaanvallen boven mijn hoofd. Het griezelhuisje begon er onheilspellend uit te zien. Ik heb het bakje met stenen leeggekieperd en ben in een snellere pas dan normaal weer terug gelopen. Dat krijg je met die verhalen van de IJslandse breisters.

Ik neem me voor om een keer terug te gaan.

Marijke Leertouwer 2021

@